What is the Difference Between State and Union Territory?

126 views
Difference Between State and Union Territory

What is the Difference Between State and Union Territory? राज्य आणि केंद्रशासित प्रदेशातील फरक आहे,राज्य आणि केंद्रशासित प्रदेशात काय फरक आहे हेघ्यायचे आहे का

आपल्या सर्वांना माहीत आहे की अलीकडेच भारताच्या जुन्या राज्य, जम्मू आणि काश्मीरमधून कलम 370 हटवल्यानंतर हे दोन नवीन केंद्रशासित प्रदेश जम्मू आणि काश्मीर आणि लडाखमध्ये विभागले गेले आहे.

त्यानंतर या दोन्ही राज्यांचे नियंत्रण केंद्र सरकारकडे आले आहे. जम्मू आणि काश्मीर हा सुरुवातीपासून भारताचा एक भाग आहे पण पाकिस्तानच्या हस्तक्षेपामुळे जम्मू आणि काश्मीर हा वादांसाठीही ओळखला जातो.

जम्मू -काश्मीर राज्याला केंद्रशासित प्रदेश बनवण्याची मागणी अनेक वर्षांपासून सुरू होती पण कोणताही सरकार आपला निर्णय घेण्यास टाळाटाळ करत होती.

राज्याच्या निर्मितीपूर्वी जम्मू-काश्मीरला स्वतःचे स्वतंत्र मुख्यमंत्री असायचे याशिवाय या राज्याला अनेक विशेष अधिकारही देण्यात आले होते.

पण सध्याच्या केंद्र सरकारने एक मोठा आणि ऐतिहासिक निर्णय घेऊन जम्मू -काश्मीरला केंद्रशासित प्रदेशात रूपांतरित केले आहे.

अशा परिस्थितीत, बर्‍याच लोकांना राज्य आणि केंद्रशासित प्रदेशातील फरक जाणून घ्यायचा असतो म्हणून त्याबद्दल जाणून घेऊया.

काय फरक आहे राज्य आणि केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये Difference Between State and Union Territory

भारत हे राज्य आणि केंद्रशासित प्रदेशांचे संघ आहे ज्यामध्ये सध्या 28 राज्ये आणि 9 केंद्रशासित प्रदेश आहेत.

राज्ये निर्माण करण्यामागचे कारण आपल्या सर्वांना माहित आहे कारण क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने भारत हा खूप मोठा देश आहे.

अशा स्थितीत त्याच्या विकासात कोणताही अडथळा निर्माण होऊ नये म्हणून ती वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये विभागली गेली आहे.

पण भारतात केंद्रशासित प्रदेश निर्माण करण्याचे कारण फार कमी लोकांना माहीत आहे म्हणून आधी कारण जाणून घेऊ.

केंद्रशासित प्रदेशाच्या निर्मितीची अनेक मुख्य कारणे आहेत जसे की लहान आकार आणि लहान लोकसंख्या वेगळी संस्कृती, इतर राज्यांपासून अंतर, प्रशासकीय महत्त्व, स्थानिक संस्कृतींचे संरक्षण, प्रशासनाच्या बाबींशी संबंधित राजकीय गडबड दूर करणे आणि सुरक्षेच्या दृष्टिकोनातून महत्त्वाचे

दिल्ली, चंदीगड आणि पुडुचेरी सारख्या केंद्रशासित प्रदेश वगळता सर्व केंद्रशासित प्रदेश इतर राज्यांपासून खूप दूर आहेत.

यामुळे इतर राज्यांशी आर्थिक आणि सामाजिक संबंध बनवता येत नाहीत. अशा परिस्थितीत केवळ केंद्र सरकार या केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये कोणतीही आपत्कालीन परिस्थिती हाताळू शकते.

भारतातील सर्व केंद्रशासित प्रदेशांचा आकार त्यांना पूर्ण राज्याचा दर्जा देण्याइतका मोठा नाही.

दिल्ली वगळता केंद्रशासित प्रदेशांची लोकसंख्या फारच कमी आहे आणि जमिनीचे क्षेत्रफळही राज्याच्या तुलनेत खूप कमी आहे.

त्यामुळे विधानसभेची निर्मिती आणि त्यासाठी मंत्रिमंडळाची स्थापना केल्याने तिजोरीवर अतिरिक्त भार पडेल.

India cha full form kay aahe । What is Full Form of INDIA

Difference Between State and Union Territory राज्य आणि केंद्रशासित प्रदेशातील फरक
Difference Between State and Union Territory

राज्य आणि केंद्रशासित प्रदेशातील फरक

  • सरकारच्या बाबतीत राज्यात लोकांचे निवडलेले सरकार आहे, तर केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये केंद्र सरकार नेते आहे.
  • प्रशासन चालवण्याच्या बाबतीत मुख्यमंत्री हे राज्यात प्रमुख असतात तर केंद्रशासित प्रदेशात राज्यपाल सरकार चालवतात, राज्यपालांची नेमणूक राष्ट्रपती करतात.
  • घटनात्मकदृष्ट्या प्रमुख व्यक्तीबद्दल बोलताना राज्यात एक राज्यपाल असतो तर केंद्रशासित प्रदेशात अध्यक्ष हे प्रमुख असतात त्यांना कार्यकारी प्रमुख म्हणूनही मानले जाऊ शकते.
  • राज्यांमध्ये सत्तेची शक्ती केंद्र आणि राज्य सरकारमध्ये विभागली जाते तर केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये सर्व सत्ता केंद्र सरकारकडे असते.
  • क्षेत्र आणि लोकसंख्येच्या बाबतीत राज्यांच्या तुलनेत केंद्रशासित प्रदेशांचा आकार लहान आहे.
  • त्यांच्या नावाप्रमाणेच, राज्य हे एक संघटित एकक आहे जे सरकार (सरकार) अंतर्गत आहे. तर केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये, बहुतेक काम केंद्र सरकार आणि देशाचे राष्ट्रपती करतात.

आमचे सर्व लेख मिळवण्यासाठी फेसबूकइंस्टाग्राम

Related Posts

1 comment

Maharana Pratap Horse Chetak and Elephant Ramprasad 14/09/2021 - 1:03 pm

[…] What is the Difference Between State and Union Territory? […]

Reply

Leave a Comment